Zatrzymanie przez policję - pomoc prawna i adwokat

W przypadku zatrzymania przez funkcjonariuszy Policji lub innej służby państwowej Zespół Naszej Kancelarii adwokackiej gotowy jest zapewnić rzetelną pomoc prawną - podjąć niezwłoczne działania w celu zwolnienia osoby zatrzymanej, w tym nawiązania niezwłocznego kontaktu z osobą zatrzymaną i odbycia bezpośredniej z nią rozmowy oraz udziału w ewentualnym przesłuchaniu, które jest kluczowe dla dalszych losów postępowania karnego.

Jak postępować podczas zatrzymania przez policję

Jeśli nastąpi zatrzymanie przez policję, zaleca się niezwłoczne nawiązanie kontaktu z Kancelarią Adwokacką specjalizującą się w sprawach karnych, w celu zapewnienia pomocy prawnej adwokata karnisty lub aplikanta adwokackiego dla zatrzymanego, od najwcześniejszego etapu toczącego się postępowania karnego. Zwłoka w uzyskaniu pomocy prawnej w przypadku zatrzymania przez policję często skutkuje nieodwracalną szkodą dla interesów zatrzymanego uniemożliwiającą optymalne i satysfakcjonujące zakończenie sprawy karnej.

Rzetelna pomoc prawna podczas zatrzymania to specjalność naszej Kancelarii Adwokackiej

Czym jest zatrzymanie?

Pojęciem zatrzymania określamy uprawnienie policji i innych organów ścigania, będące środkiem przymusu. Polega na krótkotrwałym pozbawieniu wolności danej osoby, przy jednoczesnym ograniczeniu jej wolności w kontaktowaniu się z innymi ludźmi. Zatrzymanie prewencyjne może trwać nie dłużej niż 48 godzin, chyba że do sądu w tym czasie wpłynie wniosek o tymczasowe aresztowanie. Wówczas czas ten może przedłużyć się o kolejne 24 godziny. Okres ten liczymy od momentu wylegitymowania przez policjantów. Jeśli przez tę dodatkową dobę sąd nie poweźmie decyzji o tymczasowym aresztowaniu, zatrzymany powinien zostać zwolniony z aresztu.

Z racji faktu, że to uprawnienie organów porządkowych mocno ingeruje w konstytucyjną wolność osobistą, musi być ono prawnie uzasadnione. Jest to też jeden z ostatecznych środków, jakie policja powinna stosować po wykorzystaniu innych dostępnych środków, stosowanych w celu ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego. Jeśli natomiast nie ma przesłanek, by dokonać zatrzymania, jest ono wtedy niesłusznym.

Jak należy się zachować w przypadku zatrzymania?

Przede wszystkim – jeśli funkcjonariusze nie informują o powodzie zatrzymania, należy domagać się uzasadnienia takiego działania, wskazując, że jest to obowiązek policji. Zatrzymujący również powinni dokonać stosownego pouczenia, obejmującego między innymi informację o przysługującym prawie do kontaktu z adwokatem. Co istotne – warto skorzystać z uprawnienia milczenia w myśl zasady, że lepiej czegoś nie dopowiedzieć niż powiedzieć za dużo. Bardzo wiele zależy bowiem od pierwszego przesłuchania, które może mieć znaczący wpływ na tok całego postępowania.

W momencie zatrzymania nie należy naruszać nietykalności cielesnej funkcjonariuszy (czynny opór) ani ich obrażać, gdyż działania te podchodzą pod przepisy kodeksu karnego i mogą stanowić dodatkowe uzasadnienie do działań policji.

Co do zasady, kiedy jest się zatrzymanym w charakterze podejrzanego, najlepiej czekać do momentu pojawienia się adwokata, który udzieli pomocy prawnej.

Jeśli natomiast zatrzymanie dotyczy bliskiej osoby, należy zadzwonić do najbliższej komendy rejonowej policji, w celu zweryfikowania tej informacji. Policjanci jednak, w określonych przypadkach, mogą odmówić poinformowania o szczegółach zdarzenia.

Kiedy może być potrzebna pomoc adwokata?

W większości przypadków zatrzymania mogą zakończyć się tylko na złożeniu wyjaśnień i zwolnieniu zatrzymanego. Wiele jednak zależy od okoliczności, w jakich doszło do ujęcia. Z drugiej strony niektóre praktyki organów ścigania, budzące czasem liczne zastrzeżenia, mogą być wystarczającą przesłanką, dla której warto skorzystać z pomocy prawnej adwokata. Niekiedy bowiem dochodzi do prób zastraszenia i innych działań niedozwolonych, które mają na celu wymuszenie na zatrzymanym konkretnych zeznań.

Dobry prawnik w takich sytuacjach jest elementem tonującym zachowania organów ścigania, jak i stres zatrzymanego. Pod przymusem funkcjonariuszy bowiem takie osoby mogą pochopnie przyznać się do winy.

Kiedy stosuje się areszt?

Tymczasowe aresztowanie, mające na celu wyizolować podejrzanego czy też oskarżonego, może być zarządzone wyłącznie przez sąd na wniosek policji lub prokuratury. Mimo że jest to środek uznawany za ostateczny, często jest nadużywany przez organy ścigania. Powinien bowiem być stosowany wyłącznie w momencie, jeśli zachodzi obawa, że zatrzymany mógłby próbować zacierać ślady swojego działania, mataczyć, a tym samym – w nielegalny sposób wpływać na wynik postępowania karnego. Tymczasowe aresztowanie stosuje się również w momencie, jeśli istnieje uzasadniona obawa, że podejrzany dokona kolejnego czynu zabronionego.

Zarządzanie aresztu więc nie może być stosowane dowolnie. Muszą wystąpić określone przesłanki, które uzasadniają podjęcie takiej decyzji. Do nich zaś należą:

  • wysokie prawdopodobieństwo, że zatrzymany popełnił przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
  • uzasadniona obawa, że mógłby zbiec lub próbować się ukryć przed organami ścigania,
  • uzasadniona obawa, że podejrzany czy oskarżony będzie próbował nakłaniać potencjalnych świadków do składania fałszywych zeznań i wyjaśnień lub też będzie utrudniać postępowanie karne w inny, bezprawny sposób,
  • postawienie zarzutów dotyczących czynu zabronionego, zagrożonego karą pozbawienia wolności, którego górna granica sięga co najmniej 8 lat lub też wydanie wyroku skazującego przez sąd pierwszej instancji na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata – wynika więc z surowości kary,
  • zarzucenie podejrzanemu popełnienia zbrodni lub umyślnego występku, przy czym musi wystąpić uzasadniona obawa, że dokona on czynu zabronionego przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu – przesłanka ta jest szczególnie brana pod uwagę, jeśli zatrzymany groził popełnieniem takiego przestępstwa.

Powyższe obawy muszą jednak być podparte dowodami, wskazującymi na prawdopodobieństwo popełnienia przez daną osobę przestępstwa.

Kiedy można złożyć zażalenie na decyzję o zastosowaniu aresztu?

Zasadniczo w każdym przypadku powinno się wnieść zażalenie na taką decyzję sądu. Wynika to z faktu, że wiele wniosków, niezależnie czy są rzeczywiście uzasadnione, czy nie, jest uznawanych przez sądy. Dzięki złożeniu zażalenia, które należy wnieść w ciągu 7 dni od postanowienia, będzie można zweryfikować, czy rzeczywiście wystąpiły uzasadnione przesłanki do tego, aby taki środek był konieczny. Chcąc uzyskać pozytywne rozpatrzenie zażalenia, warto się zwrócić o pomoc prawną do adwokata, który sporządzi je zgodnie z panującymi regułami.

Rozpatrywanie takiego wniosku teoretycznie powinno trwać 3 dni, w praktyce jednak może się bardziej przedłużyć.

Jak długo trwa pobyt w areszcie?

Jeśli jednak zażalenie było bezskuteczne i zostało się tymczasowo aresztowanym, to warto wiedzieć, jak długo trwa pobyt w areszcie. Pierwotny okres ten trwa do trzech miesięcy. W postępowaniu przygotowawczym może być jednak przedłużony nawet do 12 miesięcy. W praktyce okres ten może jeszcze wydłużyć sąd apelacyjny, w którego okręgu prowadzone jest dane postępowanie. Podejmuje on taką decyzję na wniosek prokuratora, który prowadzi lub nadzoruje śledztwo.

Ostatecznie, na mocy Kodeksu Postępowania Karnego, sąd może przedłużać areszt na niemal dowolny okres. Nie ma bowiem jednoznacznej górnej granicy stosowania tego środka. Dlatego też instytucje i organizacje zajmujące się prawami człowieka często wskazują na ten problem, a sami osadzeni w areszcie zwracają się po pomoc do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Kiedy możliwe są widzenia z aresztowanym?

Jeśli wobec podejrzanego zastosowano tymczasowy areszt, widzenia z nim są ograniczone. Limitowi widzeń nie podlega jedynie jego adwokat. Natomiast najbliższe osoby, jak na przykład członkowie rodziny, muszą za każdym razem uzyskać odpowiednią zgodę. Wniosek taki składa się albo do prokuratora prowadzącego sprawę (jeśli jest ona wciąż na etapie postępowania przygotowawczego), albo od sądu, jeśli sprawa przeszła już na ten etap.

Aby natomiast uzyskać zgodę, należy wypełnić stosowny wniosek i złożyć go w biurze podawczym wydziału sądu, przed którym odbywa się postępowanie.

Co zrobić, jeśli areszt był niesłuszny?

Jako że praktyka niesłusznego zarządzenia aresztu tymczasowego nie należy do rzadkości, warto mieć na uwadze fakt, że osadzony, jako poszkodowany, może domagać się stosownego odszkodowania od Skarbu Państwa. Ma ono stanowić rekompensatę za straty majątkowe, które poniósł w czasie tymczasowego aresztowaniu. Z drugiej strony jest też zadośćuczynieniem za cierpienia psychiczne i fizyczne, które wiązały się z jego sytuacją. Szczególnym przypadkiem są sytuacje, w których doszło do pogorszenia stanu zdrowia osadzonego.

Należy jednak pamiętać, że termin ubiegania się o odszkodowanie mija po upływie roku od momentu uprawomocnienia się orzeczenia, które stanowi podstawę do starania się o rekompensatę. W przypadku wykroczeń okres ten jest krótszy i wynosi jedynie sześć miesięcy. Podstawą natomiast jest wyrok uniewinniający lub orzeczenie o umorzeniu sprawy.

W celu zabezpieczenia swojego interesu, a także uzyskania najwyższego możliwego odszkodowania, warto skorzystać z pomocy adwokata. Dopilnuje on bowiem wszelkich terminów i formalności, których należy w takim momencie dopełnić.

Nie jest łatwo wycenić szkody za niesłuszne zatrzymanie przez policję, a jeszcze ciężej w przypadku zasądzenia aresztu. Pomoc prawna w takich okolicznościach to najbardziej logiczne wyjście, gdyż dobry prawnik zawsze zawalczy o najwyższą kwotę.